Ο αντιστασιακός τύπος της Λευκάδας κατά την περίοδο της Κατοχής και τους πρώτους μήνες μετά την Απελευθέρωση

Έπεσαν πρόσφατα στα χέρια μας σε φωτοτυπίες κάποια φύλλα από τον αντιστασιακό τύπο της Λευκάδας κατά την περίοδο της ιταλικής και γερμανικής κατοχής. Επίσης κάποια άλλα που κυκλοφόρησαν τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση και την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας. Δεν ξέρω που φυλάσσονται τα πρωτότυπα. Η ανελέητη τρομοκρατία που ακολούθησε την ήττα του λαϊκού κινήματος δεν άφησε περιθώρια, όπως φαίνεται, να διασωθούν πολλά φύλλα. Οι εφημερίδες που κυκλοφορούσαν ήταν φυσικά παράνομες και έβγαιναν πολυγραφημένες ή χειρόγραφες με εξαίρεση τα φύλλα που κυκλοφόρησαν για κάποιους μήνες νόμιμα και σε έντυπη μορφή μετά την απελευθέρωση και την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας (12 Φλεβάρη 1945).

Αρκετές πληροφορίες για τις «Εφημερίδες της Κατοχής» στη Λευκάδα θα βρει ο αναγνώστης στο βιβλίο του Πανταζή Κοντομίχη, «Ο τύπος της Λευκάδας», Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2003, Σελ. 163-181.

Παραθέτουμε ενδεικτικά κάποια φύλλα από τον παράνομο αντιστασιακό τύπο της Λευκάδας αρχίζοντας από τον κομματικό τύπο (τοπικές εφημερίδες του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας) και συνεχίζοντας με τον ΕΑΜίτικο (εφημερίδες του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου) και τον ΕΠΟΝίτικο (εφημερίδες της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νεολαίας) τύπο.

Η «Σπίθα» ήταν όργανο της τοπικής οργάνωσης του κομμουνιστικού κόμματος Ελλάδας. Όπως αναφέρει ο Πανταζής Κοντομίχης στο προαναφερόμενο βιβλίο του «πρωτοκυκλοφόρησε το 1941 χειρόγραφη ή δακτυλογραφημένη» και ακόμη ότι «συντασσόταν αρχικά στην περιοχή Λυγιάς-Κατούνας και κατόπιν στην Καρυά-Εγκλουβή». Παραθέτουμε τα δύο δακτυλογραφημένα φύλλα της «Σπίθας» που φαίνεται να έχουν διασωθεί.

Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθήτε
ΣΠΙΘΑ
15/ΘΗΜΕΡΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΠΕΡ/ΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛ.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΝΕΑ – ΑΡΙΘΜΟΣ ΦΥΛΛΟΥ 7 – ΧΡΟΝΟΣ 1ος – 15 ΝΟΕΜΒΡΗ 1943 – ΤΙΜΗ ΦΥΛΛΟΥ 500

spitha_15_Noemvri_1943

ΣΠΙΘΑ
Όργανο του γραφείου Λευκάδας της Π.Ε. Βάλτου-Ξηρομέρου-Λευκάδας του ΚΚΕ
Αριθμ. φύλλου Ι – Τιμή φύλλου 10000 – 18 Μάρτη 1944

spitha_18_Marti_1944

Η πιο κάτω επίσης κομματική εφημερίδα «Ο Λυτρωμός» φαίνεται να κυκλοφορούσε παράλληλα με την «Σπίθα». Ήταν όργανο της περιφερειακής επιτροπής Ξηρομέρου-Λευκάδας-Βάλτου του ΚΚΕ.

Ο Λυτρωμός
ΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ-ΛΕΥΚΑΔΑΣ-ΒΑΛΤΟΥ ΤΟΥ ΚΚΕ
ΧΡΟΝΟΣ Α’ – ΑΡΙΘ. ΦΥΛΛΟΥ 1 – ΧΡΟΝΟΣ 1ος – 15 ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1943 – ΤΙΜΗ ΦΥΛΛΟΥ ΔΡΧ 1000

lytromos_15_dekemvri_1943

Το «Εθνικό Ξύπνημα» ήταν όργανο της Περιφερειακής Επιτροπής του ΕΑΜ Λευκάδας και πρωτοκυκλοφόρησε στα τέλη του 1941. Στο πιο κάτω δακτυλογραφημένο δισέλιδο φύλλο που σώζεται υπάρχει η ένδειξη «Άγιος Πέτρος» που δείχνει ότι προοριζόταν για την εκεί τοπική οργάνωση του ΕΑΜ. Ο Κοντομίχης αναφέρει ότι «σε κάθε περιοχή υπήρχε ένας υπεύθυνος του ΕΑΜ, που παραλάμβανε ένα φύλλο σταλμένο από την πόλη και το έβγανε με καρμπόν σε τόσα αντίγραφα, όσα και τα χωριά της περιοχής».

ΕΘΝΙΚΟ ΞΥΠΝΗΜΑ
Όργανο της Περιφερειακής Επιτροπής του ΕΑΜ Λευκάδας
Αριθ. Φύλ. 62 – Χρόνος 3ος – 2 Δεκέμβρη (;) 1943 – Τιμή φύλλου Δρχ. 200

ethniko_xypnima_2_dekemvri_1943

Τα «Καθημερινά Νέα» κυκλοφόρησαν νόμιμα και έντυπα -Τύποις Τσιρίμπαση, όπως αναγράφεται- ως ειδησεογραφικό όργανο του ΕΑΜ Λευκάδας για λίγο χρονικό διάστημα, τόσο όσο το επέτρεψε το όργιο της τρομοκρατίας που ακολούθησε. Στο φύλλο που σώζεται καλωσορίζεται ο ερχομός της Εθνοφυλακής στο νησί της Λευκάδας -ποιος να ‘ξερε τότε τι θα ακολουθήσει- και τονίζεται ότι «… Εκείνο που απαιτεί ο βασανισμένος μα αδούλωτος λαός της πολύπαθης Λευκάδας είναι να τηρηθεί πιστά η συμφωνία της Βάρκιζας…» (Ο τονισμός είναι δικός μου).

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΝΕΑ
ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ Ε.Ε. Ε.Α.Μ. ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Λευκάδα τη 22-3-45

kathimerina_nea_22_3_45

Ο «Λαϊκός Αγώνας» που βγήκε μετά την απελευθέρωση του νησιού από τους Γερμανούς ήταν εβδομαδιαίο όργανο της τοπικής Νομαρχιακής Επιτροπής του ΕΑΜ. Η κυκλοφορία της εφημερίδας «καλύπτει όλο σχεδόν το 1945 και το μεγαλύτερο μέρος του 1946, οπότε μπήκε η αστυνομία στο τυπογραφείο Λάζαρη, όπου τυπωνόταν η εφημερίδα, και το κατέστρεψε στην κυριολεξία…» αναφέρει ο Κοντομίχης. Αντιγράφουμε από το παρακάτω φύλλο και από το κύριο άρθρο με τίτλο «Που τραβάμε»: «… Ελεύθεροι κυκλοφορούν γνωστοί εγκληματίες πολέμου στην πόλη και στην ύπαιθρο. Εκεί μάλιστα μ’ όλη την προδοτική τους πανοπλία. Ενώ ο Γιαννούλης αναγκάζεται να κρύβεται από χωριό σε χωριό. Δεν τολμάει να εμφανιστεί. Γιατί σκότωσε δεκάδες Γερμανούς-Ιταλούς και εθνοπροδότες. Κι η αντίδραση απειλεί: Σήμερα – αύριο θ’ αρχίσουν οι συλλήψεις. Γιατί; «Γιατί είστε εαμίτες». Κι’ ο λαός; Είναι ο μόνος που δε λογαριάζεται. Και κατάπληχτος, αγαναχτισμένος, εξοργισμένος με οδύνη και σπαραγμό ψυχής, ο καταματωμένος λαός της Λευκάδας, παρακολουθεί την εξέλιξη της εσωτερικής κατάστασης. Κι’ αναρωτιέται ο λαός: Που τραβάμε; που μας οδηγούν; …» (Ο τονισμός είναι δικός μου).

Θάνατος στο φασισμό – Λευτεριά στο Λαό
ΛΑΪΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ
ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ε.Α.Μ. ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Χρόνος Α’ | Αριθ. φυλ. 2 | Το φύλλο δραχμές 20 | Υπ. για την ύλη ΒΑΓΓ. ΛΕΚΑΤΣΑΣ | Λευκάδα 21 Απριλίου 1945

laikos_agonas_21_apriliou_1945

Η «Νεανική Φλόγα» ήταν το δεκαπενθήμερο όργανο του τοπικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ (Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νεολαίας). Στην αρχή έβγαινε χειρόγραφη, μετά δακτυλογραφημένη και μετά την Απελευθέρωση έντυπη. «Το πρώτο φύλλο βγήκε χειρόγραφο το Μάη του 1943 (ως «όργανο της Νέας Γενιάς»)… Αργότερα με την ίδρυση της ΕΠΟΝ, έγινε όργανο της «Ν.Ε.» της οργάνωσης αυτής. Την επιμέλεια και το τύπωμα είχε Συντακτική Επιτροπή από τους Νίκο Κ. Κατηφόρη, Τάκη Κόγκα και Πέτρο Αργύρη…», γράφει ο Πανταζής Κοντομίχης.

Από τη «Νεανική Φλόγα» σώζονται κάμποσα φύλλα, τα πρωτότυπα των οποίων πρέπει να βρίσκονται στην Χαραμόγλειο Ειδική Λευκαδιακή Βιβλιοθήκη.

ΝΕΑΝΙΚΗ ΦΛΟΓΑ
Όργανο της Νέας Γενιάς | Βγαίνει κάθε 15 μέρες
Χρόνος 1ος | Αριθ. φυλ. 4| Τιμή φύλλου δρ. 100 | 1η Ιούλη 1943

neaniki_floga_1_Iouli_1943

ΘΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΛΕΥΤΕΡΗ ΔΟΥΛΕΥΤΑΔΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΕΝΗ
ΝΕΑΝΙΚΗ ΦΛΟΓΑ
ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΝΟΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΤΗΣ ΕΠΟΝ
ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ – ΑΡΙΘΜ. ΦΥΛΛΟΥ 1 – 2 ΓΕΝΑΡΗ 1944 – ΤΙΜΗ ΦΥΛΛΟΥ ΔΡΧ. 1000

neaniki_floga_2_genari_1944

Όλοι κι όλες στον αγώνα για τη λευτεριά, την ανεξ/σία, τη Δημοκρατία
ΝΕΑΝΙΚΗ ΦΛΟΓΑ
ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΟΝ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΡΙΤΗ – ΑΡΙΘΜ. ΦΥΛΛΟΥ 2 – 1 ΜΑΡΤΗ 1945 – ΤΙΜΗ ΔΡΑΧΜΕΣ 20

neaniki_floga_2_marti_1945

Στο πιο κάτω φύλλο της «Νεανικής Φλόγας» (25 Απρίλη 1945) στη δεύτερη σελίδα και στην στήλη «ΕΠΟΝΙΤΙΚΗ ΖΩΗ» διαβάσαμε και το εξής για το χωριό μας, τη Νικιάνα Λευκάδας:

«–Εξωραϊσμός. Στα Λαζαράτα και στη Νικιάνα οι επονίτες καθαρίσανε τη βρύση του χωριού τους. Αλλού οι επονίτες επιδιορθώσανε δρόμους. Ο κόσμος ικανοποιείται βαθύτατα από τα έργα της επονίτικης νέας γενιάς που γίνεται έτσι πρωτοπόρα εκπολιτιστική δύναμη του χωριού. Τα επονίτικα συνεργεία με το τραγούδι και το γέλιο πρέπει να δουλέψουν μ’ ενθουσιασμό και να φροντίσουν για τον εξωραϊσμό και την καθαριότητα των χωριών…».

ΝΕΟΙ και ΝΕΕΣ: Τα πάντα για τη συντριβή του φασισμού, Τα Πάντα για τη Δημοκρ. αναγέννηση της Ελλάδας μας
ΝΕΑΝΙΚΗ ΦΛΟΓΑ
15)ΘΗΜΕΡΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΟΝ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΡΙΤΗ – ΑΡΙΘΜ. ΦΥΛΛΟΥ 5 – 25 ΑΠΡΙΛΗ 1945 – ΤΙΜΗ ΔΡΑΧΜΕΣ 20

neaniki_floga_25_aprili_1945

Κάντε (διπλό) κλικ για να μεγεθύνετε τις εικόνες…

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Αριστερά, Αφιερώματα, Εθνική Αντίσταση, Ιστορία, Λευκάδα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s