Ένας δρόμος, μια ιστορία – Οδός Σταύρακα Πανάδα

«Πράξη της 18ης Οκτωβρίου 1819
Εξ ονόματος της Α.Ε. του Μαγγιόρ στρατηγού σερ Φρειδερ. Άδαμ

ιππότου κλπ.

Προκήρυξη

Επειδή απεδείχθη ότι τα πάρα κάτω αναφερόμενα πρόσωπα δηλ. ο Αποστόλης Σταύρακας Πανάδας, Νικολέττος Σταύρακας Βελέντζας, Θωμάς Χαλικιάς, Μηνάς Χαλικιάς, Φίλιππος Ζαβερδινός, Σπύρος Ασπρογέρακας, Νικολός Φωτεινός, Ιωάννης Σκιαδάς ποτέ Δράκου και Ιωάννης Μπέλλας ήταν ένοπλοι και στ’ ανοιχτά ενάντιον της Κυβερνήσεως και στάθηκαν μεταξύ των αρχιυποκινητών της στάσεως που κατεστάλη, και επειδή ο Τοποτηρητής της Α.Ε. του Λόρδου μεγάλου αρμοστού τους έχει ήδη επικηρύξει, κάνει γνωστό με την παρούσα, ότι όλοι εκείνοι που θα αποκαλυφθή ότι τους έδωκαν άσυλο ή τους έκρυψαν, ή που ήθελε γίνει γνωστό ότι το έκαμαν αυτό μετά από τούτη την προκήρυξη, εκείνοι που με οποιοδήποτε τρόπο θα τους δεχτούν ή θα τους κρύψουν ή θα τους βοηθήσουν να διαφύγουν τη δικαιοσύνη της Κυβερνήσεως, θα θεωρηθούν ως αρχηγοί και επαναστάτες και κατά συνέπειαν θα υπόκεινται στην ποινή του θανάτου, σύμφωνα με το στρατιωτικό νόμο, και τα σπίτια τους θα καταστραφούν.
[…]
Και ενώ έχει ήδη προσφερθή αμοιβή εκατό ταλλήρων (αριθ. 100) σε κείνον που θα έπιανε κάθε ένα από τα ειρημένα άτομα, τώρα προσφέρεται αμοιβή χιλίων ταλλήρων (αριθ. 1000) για τη σύλληψη ή για την πληροφορία που θα οδηγήση στη σύλληψη καθενός από τα πέντε επόμενα πρόσωπα: Αποστόλη Σταύρακα Πανάδα, …

[…]
(Από το ιταλικό)».

(Πηγή: Π. Γ. Ροντογιάννης, Ιστορία της Νήσου Λευκάδας, Τόμος Β’, Αθήνα 1982, Σελ. 278-280) – Οι τονισμοί είναι δικοί μου.

stavrakas_panadas

«Η στάσις των Λευκαδίων: Το 1819 οι κάτοικοι της κώμης Καρυάς και Σφακιωτών, μετά τινων πλουσίων της πόλεως συνεννοηθέντες, ηγέρθησαν εις τα όπλα, εξορμήσαντες κατά της πόλεως ίνα καύσωσι τας οικίας των αρχόντων, διότι τους είχαν επιβαρύνει με δυνατούς φόρους. Ο αγγλικός στρατός εκίνησε κατά των στασιαστών, αλλ’ ηττήθη δεινώς, διότι ηγνόει τας τραχείας και δυσβάτους διόδους της εξοχής μας. Αρχηγοί των επαναστατησάντων ήσαν οι τρεις υπό του άσματος αναφερόμενοι χωρικοί, οίτινες μετά την παύσιν της στάσεως, λαβόντες μεθ’ εαυτών και άλλους Λευκαδίους, προσέφυγον εις την γειτνιάζουσαν Ακαρνανίαν· το 1821, δράξαντες τα όπλα, έδραμον εις τον υπέρ της ανεξαρτησίας αγώνα.

Τρία πουλάκια κάθονται στη ράχη του Διοχάρη,
το ένα ήταν ο Χαλκιάς, και τ’ άλλο ο Πανάδας,
το τρίτο το καλύτερο ο Νικολός Βελέντζας.
Παραπονιόνταν κι έλεγαν βάστα χωριό και χώρα.
«Τι να βαστάξω, βρες παιδιά κι άχαρα παλληκάρια,
δεν είν’ ένας, δεν είν’ δυό, είναι μεγάλο ασκέρι.
Τρεις μέρες κάναν πόλεμο, δεν έχουν άλλα βόλια.
Διακόσιους εσκοτώσανε, κι εκάψανε και σπίτια».

(Πηγή: Ιωάννης Ν. Σταματέλος, Συλλογή ανέκδοτων ασμάτων της Λευκάδος, ΤΜΗΜΑ Α’ – Ηρωϊκά, «Πλάτων», Τόμος Β’ – Τεύχος ΙΒ’, 1880, Σελ. 400 – 404).

Αυτός λοιπόν ήταν ο Απόστολος Σταύρακας ή Πανάδας, που καταγόταν από την Καρυά. Ένας από τους πρωταρχηγούς της εξέγερσης των Λευκαδιτών αγροτών το 1819 ενάντια στους Άγγλους «προστάτες». Πέρασε κι αυτός, μετά την ανεπιτυχή καταδίωξή του και την επικήρυξη του από τους Άγγλους -όπως εξάλλου και οι περισσότεροι από τους αρχηγούς και πρωταιτίους που γλύτωσαν την αγχόνη- στη Στερεά και πήρε μέρος στην Επανάσταση του 1821. Σκοτώθηκε στις 17 Ιούνη στο Σκουλένι της Μολδοβλαχίας «αγωνιζόμενος με απαράμιλλο ηρωισμό ως αρχηγός εκατό ή εκατόν πενήντα Κρητών και Ηπειρωτών», όπως αναφέρει ο Ροντογιάννης στο πιο πάνω σύγγραμμά του κάνοντας ακόμη την υπόθεση ότι: «Ο Απ. Σταύρακας δεν ήταν επικεφαλής Κρητών -όπως αναφέρει στην περιγραφή της μάχης ο Ιακωβάκης Ρίζος και δημοσίευσε ο Ιωάννης Φιλήμων στο έργο του «Δοκίμιον Ιστορικόν της Ελληνικής Επαναστάσεως», (Αθήναι 1861)- αλλά ομάδος Σφακισάνων (κατοίκων δηλαδή του χωριού Σφακιώτες) και άλλων Λευκαδίων. Επειδή αυτοί όλοι ακούονταν με τ’ όνομα Σφακιώτες, γιατί λεγόταν πως κατάγονταν από τους Σφακιώτες, νομίστηκαν για Κρητικοί. Οι Κρητικοί δε θα λέγονταν ποτέ Σφακιώτες, και θα ‘ταν λίγο παράξενο Κρητικοί να έχουν επί κεφαλής ένα και μοναδικό Λευκαδίτη, που ήταν εκεί επάνω».

Ο Απόστολος Σταύρακας θα ήταν γύρω στα 27 του χρόνια όταν σκοτώθηκε. Ο Ροντογιάννης είχε κάνει και μια ευχή γράφοντας τότε τα εξής στο προαναφερόμενο βιβλίο του: «Νομίζομε πως πρέπει να εντοπισθεί η οικογένειά του στην Καρυά. Θα ‘ναι τιμή μεγάλη για τους απογόνους της».

Δεν ξέρω όμως αν πράγματι έγινε στο παρελθόν κάποια προσπάθεια για τον εντοπισμό επιζώντων ενδεχόμενα απογόνων της οικογένειας του Σταύρακα Πανάδα.

========================================================

Πηγή:
Π. Γ. Ροντογιάννης, Ιστορία της Νήσου Λευκάδος, Τόμος Β’, Αθήνα 1982
Ιωάννης Ν. Σταματέλος, Συλλογή ανέκδοτων ασμάτων της Λευκάδος, ΤΜΗΜΑ Α’ – Ηρωϊκά, «Πλάτων», Τόμος Β’ – Τεύχος ΙΒ’, 1880, Σελ. 400 – 404

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Ένας δρόμος μια ιστορία, Ιστορία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s