Λευκάδα των χρωμάτων

Αναδημοσίευση

από το Γεωτρόπιο της Σαββατιάτικης Ελευθεροτυπίας
(Σάββατο 1 Αυγούστου 2009)

Κείμενο: Γιώτα Κωνσταντάτου
φωτ: Κώστας Κολλημένος

Το νησί δεν γνώρισε μόδες πέρα από τη λουσάτη παρένθεση της δεκαετίας του ’60, όταν ο Ωνάσης έφερνε στον αντικριστό Σκορπιό το τζετ σετ του πλανήτη γνωρίζοντάς τους και το Νυδρί, που από τότε πήρε αέρα κοσμοπολίτικο. Οι κάτοικοι μνημονεύουν και θυμούνται ακόμη τον μεγιστάνα που έδωσε ζωή, χρήμα και φήμη στον τόπο. Η Λευκάδα με τη γεωλογική ιδιαιτερότητα να συνδέεται με τη στεριά της Αιτωλοακαρνανίας, ούτε 80 μέτρα από τις ακτές της, πέρασε κάπως ιδιόμορφα και την ιστορική της διαδρομή. Ο Μεσαίωνάς της υπήρξε αναγεννησιακός, όπως σε όλα τα Ιόνια νησιά, αλλά πιο περιπετειώδης. Ο πορθμός, πλεονέκτημα και κερκόπορτα μαζί, της έφερε πολιορκητές και κατοχή, αφέντες από το Δουκάτο της Ηπείρου και Τούρκους κατακτητές παρέα με τους Ενετούς, Φράγκους, Άγγλους, Ρώσους που πέρασαν από το νησί. Οι υπόλοιποι Επτανήσιοι ανέκαθεν τη λογάριαζαν κάπως ξέχωρα, έτσι όπως ήταν λιγότερο καπριτσιόζα και πιο «μεμιγμένη» πληθυσμιακά, αν και με σεβασμό – και το γεγονός ότι έμενε έξω από την παραδοσιακή κόντρα των Ιονίων για αρετές και τιμημένα ελαττώματα την άφηνε αλώβητη.

lefkada_ton_chromaton

Ο τόπος της Λευκάδας είναι πιο ήπιος, το ίδιο και ο τρόπος που προόδευσε τουριστικά τις τελευταίες δεκαετίες, χωρίς φανατικούς και κοσμικούς αλλά με πιστούς φίλους που σταθερά επανέρχονται. Η πρόσβαση από ξηράς είναι εύκολη, ευκολότερη τα τελευταία χρόνια με την υποθαλάσσια σήραγγα Πρεβέζης-Ακτίου στο Βορρά και τη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου στο Νότο και η διαδρομή από όλες τις μεριές είναι όμορφη μέχρι την πλωτή γέφυρα που οδηγεί στην πόλη του νησιού. Αν και από όλα τα ταξίδια προς τη Λευκάδα η ωραιότερη διαδρομή που μένει στη μνήμη είναι από τη γειτονική Κεφαλονιά με κατεύθυνση τον αβανταδόρικο για wind-surfing όρμο της Βασιλικής και το λιμάνι της, στο νότιο άκρο του νησιού, εκεί που ξεκινούν οι εντυπωσιακές, καταγάλανες παραλίες ανεβαίνοντας τον κατακόρυφο άξονα της ακτογραμμής στα δυτικά. Με το θεαματικό Πόρτο Κατσίκι, πολλές φορές βραβευμένο και με διεθνή διαπιστευτήρια ως μία από τις κορυφαίες παραλίες της Μεσογείου, να κρατά τα σκήπτρα. Έχει τρελές στροφές στο δρόμο και θέλει κόπο να κατέβεις στην αμμουδιά, στενή και ασφυκτικά γεμάτη σε φουλ καλοκαιρινή σεζόν, αλλά το θέαμα και η αίσθηση των νερών είναι μοναδικά. Ένας απότομος γκρεμός από λευκά βράχια που κρέμονται πάνω από το κεφάλι σου, μυτεροί βράχοι που εισχωρούν μες στη θάλασσα, φυσικές σπηλιές στα κοιλώματα, λευκή άμμος που χρυσίζει και καταγάλανα, κρυστάλλινα νερά. Η θέα από ψηλά ζαλίζει, το ίδιο όμως και στα χαμηλά που ορθώνεται ο γκρεμός φέρνοντας ίλιγγο – οι άνεμοι και οι συχνοί σεισμοί έχουν φτιάξει αυτή την ομορφιά. Από εδώ ξεκινά και μια πορεία όλο εκπλήξεις.

Αναπαράσταση αρχαίας πορείας στην ειδυλλιακή νησίδα της χερσονήσου, τουριστικής φύσεως

Αναπαράσταση αρχαίας πορείας στην ειδυλλιακή νησίδα της χερσονήσου, τουριστικής φύσεως

Ακολουθώντας ένα στριφογυριστό χωματόδρομο φτάνει κανείς στο ακρωτήρι με τα λευκά βράχια, που δίνει στο νησί το όνομά του. Στο ακρωτήρι Λευκάτας ή Δουκάτο ο μύθος δίνει δύο ιστορίες: τις ανθρωποθυσίες καταδίκων για το γαλήνεμα της θάλασσας στα αρχαία χρόνια, όπου υπήρχε ιερό του Απόλλωνα, και το αυτοκτονικό άλμα της ποιήτριας Σαπφώς στο σημείο, παραδόξως για τη φήμη της, για τον έρωτα ενός άνδρα, του Φάωνα. Από τον τελευταίο μύθο το ακρωτήρι ονομάστηκε και «Κάβος της Κυράς». Ψηλά πάλι, πάνω από το Πόρτο Κατσίκι, οι όρμοι και οι μακριές παραλίες που εμφανίζονται η μία μετά την άλλη δείχνουν το διαυγές γαλαζοπράσινο στο νερό που φτιάχνει η φύση όταν υπάρχει άφθονο πευκώδες πράσινο στη γη και στην περίπτωση της Λευκάδας λευκά ασβεστολιθικά πετρώματα που εντείνουν την καθαρότητα. Εγκρεμνοί, Καλαμίτσι, Κάθισμα, Άγιος Νικήτας· οι διασημότερες παραλίες του νησιού έχουν καθεμιά το χαρακτήρα της. Οι Εγκρεμνοί, πλατιά και με χρυσή άμμο, είναι πιο πριβέ -τηρουμένων των αναλογιών-, βοηθάνε και τα ατελείωτα σκαλοπάτια που τα ανεβοκατεβαίνεις ζόρικα. Φιλική συμβουλή: όποιος κάνει τον κόπο να τα κατεβεί να μείνει να δει το ηλιοβασίλεμα κι αν το σηκώνουν οι αντοχές του για ολονύχτιο beach party. Το Κάθισμα, σμαραγδένιο και αυτό αλλά πιο προσιτό, δείχνει εντυπωσιακούς όγκους βράχων μέσα στη θάλασσα, που σε κοντινό πλάνο φτιάχνουν παραισθήσεις, και ο Αγιος Νικήτας, χιλιομετρικός και φιλόξενος, στο γνώριμο τιρκουάζ, με λευκή άμμο και βότσαλο, μυρίζει πεύκο και μες στη θάλασσα.

Η πόλη της Λευκάδας ζει από τη θάλασσα

Η πόλη της Λευκάδας ζει από τη θάλασσα

Από τη δυτική πλευρά της Λευκάδας με το μαγευτικό ανάγλυφο ή κατευθύνεσαι προς τη Χώρα ή μπαίνεις μέσα στο νησί, στην ορεινή καταπράσινη ραχοκοκαλιά του. Στο κέντρο, τα δύο γνωστότερα χωριά, η Εγκλουβή με τους προϊστορικούς «βόλτους», μοναδικά οικοδομήματα στον κόσμο, και η Καρυά, πνιγμένες στο πράσινο, φημίζονται για τα προϊόντα τους. Η πρώτη για τη φακή της, φυτεμένη στο πανάρχαιο, νεολιθικό οροπέδιο, την οποία δύσκολα, πολύ δύσκολα βρίσκεις να αγοράσεις. Η δεύτερη, για τα σπουδαία κεντήματα και τα υφαντά των γυναικών, που τα φτιάχνουν με προκοπή κι έναν πατενταρισμένο, μοναδικό στην Ελλάδα τρόπο: την καρσάνικη βελονιά. Το χωριό μοιάζει με ανοιχτό εκθετήριο έτσι όπως κρέμονται από παντού έξοχης τέχνης και ορισμένα τόσο σύγχρονα κεντήματα, που ξεχνάς τον όρο «παραδοσιακός». Η παραλία του Αγίου Νικήτα είναι εδώ και χρόνια από τις πιο δημοκρατικές, ανεκτικές παραλίες για ελεύθερο κάμπινγκ και γυμνισμό στην Ελλάδα. Χωρισμένη σε δύο ζώνες, μισή μισή, από τη μια πλευρά οι ξαπλώστρες, οι ομπρέλες και το κόσμιο κολύμπι, από την άλλη το επονομαζόμενο «Φελεκιστάν», στα Πευκούλια οι σκηνές κρυμμένες στο πευκόδασος και το μαγαζί στο κέντρο του, συναινετικό να συγκεντρώνει τον κόσμο και από τις δύο μπάντες και να προσφέρει δωρεάν φρέσκα ντουσάκια σε κατασκηνωτές. Αν οι τελευταίοι φρόντιζαν με συνείδηση το πέρασμά τους από το παρθένο τοπίο, τα πράγματα θα ήταν καλύτερα και ο παράδεισος καθαρός.

Pοκ σύνθεση στην εντυπωσιακή παραλία στο Πόρτο Kατσίκι

Pοκ σύνθεση στην εντυπωσιακή παραλία στο Πόρτο Kατσίκι

Από εκεί η Χώρα απέχει ελάχιστα χιλιόμετρα και απαιτεί τη στάση της. Μοναδική στη μεσαιωνική της πολεοδομία, με παμπάλαιες εκκλησίες και αυτοσχέδια αρχιτεκτονική ανάγκης, η Λευκάδα αποπνέει μια παράξενη μελαγχολία – ίδιον των τόπων που βρίσκονται κοντά σε λιμνοθάλασσα, όπως αυτή που σχηματίζει η κοντινή χερσόνησος της Αγίας Μαύρας. Ας μην ξεχνάμε πως η Λευκάδα είναι και νησί ποιητών. Του Σικελιανού και του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, που η εύπορη οικογένειά του είχε σε ιδιόκτητη κατοχή το γειτονικό ολόφυτο νησί Μαδουρή (και το διατηρεί, ο απόγονος Νάνος Βαλαωρίτης· ξεκαλοκαιριάζει ακόμη στο νησί), αλλά και του λιγότερα γνωστού Λευκάδιου Χερν, εθνικού ποιητή της Ιαπωνίας, του μετέπειτα ονομαζόμενου Κοϊζούμι Γιακούμο, του οποίου το νησί υπήρξε γενέθλιος τόπος από τη μεριά της μητέρας του. Η πόλη της Λευκάδας αναπτύσσεται γύρω από την πλατεία με το ναό του Αγίου Σπυρίδωνα, με δύο κεντρικούς δρόμους να τη διατρέχουν σε ομόκεντρους κύκλους σαν σε δαχτυλίδι και τις υπόλοιπες οδούς και τα σοκάκια να ανοίγουν ακτινωτά γύρω τους. Μεσαιωνικό σχέδιο που πάνω του δοκιμάστηκε μια παράξενη μετατροπή. Τα οικοδομήματα και σπίτια του νησιού, με την αρχιτεκτονική των διαφόρων κατακτητών, το ντόπιο επτανησιακό χρώμα που συνήθως αγαπά τα δίπατα, τρίπατα σπίτια, βαμμένα παστέλ και η ιστορία τους διαδοχικά κατέρρεαν από τους σεισμούς. Έτσι αυτό που κυριαρχεί στη Λευκάδα είναι μια πατενταρισμένη, αυτοσχέδια, αντισεισμική αρχιτεκτονική, που κάνει την πόλη να μοιάζει με μεγέθυνση μακέτας από πολύχρωμα κουκλόσπιτα παραγκούπολης. Οι μάστορες αυτοσχεδίασαν μια μέθοδο που πέτυχε εξαιρετικά στην αντισεισμική προστασία, με πολύπλοκη και ευφάνταστη χρήση πολλών υλικών, με ολόκληρους κορμούς αγριόδεντρων που αλείφονταν με πίσσα και κατράμι, πέτρες και σκόνη πορσελάνης. Με τον κυρίως κορμό ανεξάρτητο από τη σκεπή, αν γίνει σεισμός, το σπίτι -φτιαγμένο ώστε να πέφτουν οι τοίχοι του προς τα έξω- δεν σε καταπλακώνει. Οι κάτοικοι τα σκέπασαν με λαμαρίνες και αυστηρώς ακατάλληλο ελενίτ σε ζωηρή παλέτα. Τα σπίτια έγιναν ευλύγιστα, η αισθητική sui generis.

Το χρώμα γενικώς έχει ισχυρή παρουσία στο νησί. Έντονα κοντράστ, καθαροί τόνοι του νερού και παστέλ χρώμα της ιστορίας στα κτήρια, γκρίζα στις παλιές εκκλησίες και στους δρόμους, ποικιλία πράσινου. Η Λευκάδα είναι και το νησί του πρωτοπόρου του αφηρημένου εξπρεσιονισμού Θεόδωρου Στάμου, που τη δεκαετία του ’80 ήρθε από τις ΗΠΑ στο νησί του και δούλεψε για χρόνια για την παρουσία της τέχνης, φτιάχνοντας μαθητές και καταστάσεις.

Σε απόσταση αναπνοής από τη Χώρα, το Κάστρο της Αγίας Μαύρας, έργο οχύρωσης του Ορσίνι, ο προμαχώνας αιώνων, και στη Γύρα ερείπια από παλιούς ανεμόμυλους που έχουν ρωσικά ονόματα: Ορλόφ, Μετζικόφ. Στην ανατολική πλευρά το τοπίο ηρεμεί σε όλο το μήκος του. Ξεπροβάλλουν νησάκια μεσογειακού εξωτισμού, καταπράσινα σε διάφορες παραλλαγές, με σπηλιές και ήρεμους κόλπους, ο Κάλαμος, η Μαδουρή, ο Καστός, το Μεγανήσι, πολύ δημοφιλές τελευταία, ο Σκορπιός με σταθερή διασημότητα. Διαφορετική η φύση, η εικόνα και η αίσθηση που έχει η μία από την άλλη πλευρά του νησιού: η εντυπωσιακή, ροκ, τιρκουάζ, εξωτική βόρεια πλευρά με την πιο ειδυλλιακή, γεμάτη νησίδες, ανατολική πλευρά· το μείγμα γίνεται συναρπαστικό.

======================================================
Πηγή: Διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία»

Σχολιάστε

Filed under Αφιερώματα, Δανεισμένα, Λευκάδα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s