Η χωματερή της Οξυρρύγχου και οι θησαυροί της

Η Οξύρρυγχος ήταν μια πόλη της Αιγύπτου που γνώρισε ακμή κατά την ελληνιστική περίοδο ως το 350-400 π.Χ. Για περισσότερο από χίλια χρόνια οι κάτοικοί της αποθήκευαν τα σκουπίδια σε χωματερές έξω από την πόλη, οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου θάφτηκαν κάτω από την άμμο. Ο σκουπιδότοπος αυτός έκρυβε ένα θησαυρό ασύγκριτης αξίας που έφεραν στο φως το 1896 οι Άγγλοι B. Grenfell και A. Hunt. Χιλιάδες σπαράγματα αρχαίων παπύρων, που διασώθηκαν λόγω των συνθηκών, ιδιαίτερα της μεγάλης ξηρασίας. Ανάμεσα σε αυτά αποσπάσματα κειμένων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, γνωστά και άγνωστα, καθώς και της πρώιμης χριστιανικής γραμματείας. Εκατοντάδες πάπυροι με τα ποιήματα του Ομήρου, έργα λυρικών ποιητών, όπως του Βακχυλίδη, Ηρώνδα, Καλλιμάχου και της Σαπφώ, γνωστά και άγνωστα έργα του Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αρχίλοχου και Ησιόδου, αποσπάσματα Ευαγγελίων γνωστών και αποκρύφων που είχαν χαθεί επειδή η εκκλησία ήταν της γνώμης ότι περιείχαν αιρετικές διδασκαλίες. Συνολικά γύρω στα 400.000 αποσπάσματα κειμένων που φυλάσσονταν έκτοτε σε 800 κιβώτια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Πάπυρος της Οξυρρύγχου με έργο της Σαπφώ - P. Oxy. XVII 2076, Sappho, Book ii, ed. A. S. Hunt (Publication date: 1927, Date: Second centuri, Location: Pypyrology Rooms, Sackler Library, Oxford)

Πάπυρος της Οξυρρύγχου με έργο της Σαπφώ - P. Oxy. XVII 2076, Sappho, Book ii, ed. A. S. Hunt (Publication date: 1927, Date: Second centuri, Location: Pypyrology Rooms, Sackler Library, Oxford)

Ο πάπυρος χρησιμοποιούνταν στην αρχαιότητα, μετά από ειδική επεξεργασία, ως γραφική ύλη και πήρε το όνομά του από το ομώνυμο φυτό που φύτρωνε στην κοιλάδα του Νείλου. Τα αρχαιότερα δείγματα παπύρου με ιερογλυφική γραφή χρονολογούνται από το 3.000 π.Χ. περίπου. Έγραφαν σε αυτόν αρχίζοντας από αριστερά σε στήλες κάθετες. Τα παπύρινα φύλλα συγκολλιόνταν ακολούθως και αποτελούσαν τον παπυρικό κύλινδρο που ανάλογα με το έργο είχε μήκος μέχρι 17 μέτρα. Ένας από τους μεγαλύτερους παπύρους που σώζονται περιέχει το Συμπόσιο του Πλάτωνα και πρέπει να είχε μήκος όταν ήταν ακέραιος περίπου 6,5 μέτρα. Οι πάπυροι που βρέθηκαν στην Οξύρρυγχο ήταν από κατεστραμμένα χειρόγραφα που δεν χρησιμοποιούνταν πλέον από τους κατόχους τους. Τα φύλλα τους, σε δεύτερη χρήση, γινόταν χαρτόνι και σκληρά καλύμματα, κολλώντας το ένα φύλλο πάνω στο άλλο, για τις σαρκοφάγους ή χρησιμοποιούνταν στο βαλσάμωμα των νεκρών ή πολλές φορές, λόγω του υψηλού κόστους του άγραφου πάπυρου, χρησιμοποιούνταν για να καταγραφούν στην πίσω όψη στιγμές της καθημερινής ζωής της πόλης, όπως π.χ. επιστολές, μισθώσεις, πωλήσεις, λογαριασμοί, κατάλογοι αγορών, οικογενειακά αρχεία κλπ.

Πάπυρος της Οξυρρύγχου με κείμενο από την Ιλιάδα του Ομήρου - P. Oxy. XXXVI 2748, Homer, Iliad xvi 129-60, ed. A. H. Soliman el-Mosallamy (Publication date: 1970, Date: Second centuri, Location: Pypyrology Rooms, Sackler Library, Oxford)

Πάπυρος της Οξυρρύγχου με κείμενο από την Ιλιάδα του Ομήρου - P. Oxy. XXXVI 2748, Homer, Iliad xvi 129-60, ed. A. H. Soliman el-Mosallamy (Publication date: 1970, Date: Second centuri, Location: Pypyrology Rooms, Sackler Library, Oxford)

Πάπυρος της Οξυρρύγχου με το πιο παλιό διάγραμμα από τα Στοιχεία (Βιβλίο ΙΙ) του Ευκλείδη (Αριθμός Παπύρου Ι.29, University of Pennsylvania Museum of Archaelogy and Anthropology - Museum cataloque E2748)

Πάπυρος της Οξυρρύγχου με το πιο παλιό διάγραμμα από τα Στοιχεία (Βιβλίο ΙΙ) του Ευκλείδη (Αριθμός Παπύρου Ι.29, University of Pennsylvania Museum of Archaelogy and Anthropology - Museum cataloque E2748)

‘ε «Εάν ευθεία γραμμή τμηθή εις ίσα και άνισα, το
υπό των ανίσων της όλης τμημάτων περιεχόμενον
ορθογώνιον μετά του από της μεταξύ των τομών
τετραγώνου ίσον εστί τω από της ημισείας τεραγώνου».

papyros4

Τα σπαράγματα των παπύρων που βρέθηκαν στην Οξύρρυγχο άλλα περιέχουν αρκετές σειρές κειμένου και πολλά μόνο θραύσματα λέξεων. Μέχρι πρότινος δεν μπορούσαν να διαβαστούν γραμμές που ήταν μαυρισμένες από την υγρασία. Σήμερα εφαρμόζεται στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης μια νέα τεχνολογική μέθοδο που βασίζεται στη χρήση υπέρυθρων ακτίνων και τεχνολογίας που χρησιμοποιούνταν σε δορυφορικές φωτογραφήσεις. Έτσι τώρα χρόνο με το χρόνο όλο και περισσότερα κείμενα μπορούν πλέον να διαβαστούν και έρχεται στο φώς ο θησαυρός που έκρυβαν. Η αξία τους ανεκτίμητη. Πέρα από την αποκάλυψη χαμένων έργων, υπάρχει πλέον η δυνατότητα αποκατάστασης κειμένων μέσω της σύγκρισης. Τα περισσότερα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας που έχουμε μέχρι σήμερα προέρχονται από βυζαντινά χειρόγραφα που αρκετές φορές έχουν αμαυρωθεί από τη σύγχυση της κριτικής και της ερμηνείας. Και είναι γνωστό ότι όσο πιο παλιό είναι ένα χειρόγραφο τόσο πιο κοντά στο πρωτότυπο κείμενο βρίσκεται.

Όπως φαίνεται και πιο πάνω στους παπύρους χρησιμοποιείται η μεγαλογράμματη γραφή και δεν γίνεται ο χωρισμός των λέξεων. Η μικρογράμματη γραφή, η στίξη, ο τονισμός και ο χωρισμός των λέξεων εισήχθηκαν αρκετά αργότερα στο τέλος του 8ου και αρχές του 9ου μ.Χ. αιώνα.

=======================================================

Πηγή:
Oxyrhinchus Online
Oxyrhinchos – Wikipedia
Πάπυροι της Οξυρύγχου – Βικιπαίδεια
University of Pennsylvania Museum
The transcription of Oxyrhynchus I.29 by Grenfell and Hunt
CLASSICS OXFORD – The Oxyrhynchus Papyri
Euklid – Wikipedia
in.gr – Ειδήσεις
One of the oldest extant diagrams from Euclid
The Perseus Digital Library
Οι βιβλιοθήκες στην Ελλάδα από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα (Εύα Σεμερτζάκη)

Σχολιάστε

Filed under Διάφορα...

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s