Ληξιαρχικά βιβλία ναών των χωριών του Δ.Δ. Αλεξάνδρου που σώζονται σήμερα στα Γ.Α.Κ. Λευκάδας

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω καταπιαστεί με την κατάρτιση ενός μικρού γενεαλογικού δένδρου των οικογενειών του χωριού Κολυβάτα, ενός εκ των οικισμών (μαχαλάδων) της πρώην κοινότητας και νυν Δ.Δ. Αλεξάνδρου του Δήμου Λευκάδας. Το εγχείρημα αυτό δεν είναι και τόσο απλό, όπως αρχικά νόμιζα. Απαιτεί πολύ έρευνα. Δεν είμαι και ειδικός. Μη φανταστείτε λοιπόν τίποτα σπουδαία πράγματα.

Η ενασχόλησή μου αυτή ξεκίνησε κύρια με την προσπάθεια καταγραφής και διάσωσης των οικογενειακών παρατσουκλιών (παρωνυμίων) του μικρού χωριού μας. Ιδίως εκείνων που τείνουν σήμερα να εκλείψουν, γιατί δεν μεταβιβάστηκαν στους απογόνους, με αποτέλεσμα σιγά σιγά να χάνονται, να σβήνονται από τη μνήμη μας. Τα άκουγα κατά καιρούς να λέγονται από τους πιο ηλικιωμένους συγχωριανούς μου σε διάφορες συζητήσεις σχετικά με το χωριό. Από εκεί ξεκίνησα και την αναζήτηση: ρωτώντας και διασταυρώνοντας τις μαρτυρίες τους.

Έτσι με τον καιρό έχω συλλέξει ένα σχετικά μικρό ακόμη υλικό. Η αναζήτηση των παρατσουκλιών οδηγούσε αναγκαστικά και στην καταγραφή των οικογενειακών ονομάτων (επωνύμων) του χωριού μας, στο ποιός είναι ποιός. Έτσι άρχισα να ψάχνω σε «παλιά χαρτιά» -συμβόλαια και συμφωνητικά αγοραπωλησιών, δικαστικές πράξεις κ.ά.- που βρίσκονται στα χέρια κάποιων συγχωριανών μου. Στην προσπάθειά μου αυτή βρέθηκα πρόσφατα και στο Αρχειοφυλάκιο Λευκάδας, που μετονομάστηκε αργότερα σε Ιστορικό Αρχείο Λευκάδας και από το 1991 σε Αρχεία Ν. Λευκάδας ως περιφερειακή υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους.

Τα Αρχεία Νομού Λευκάδας στεγάζονται στο ισόγειο του παλαιού Δημαρχείου, απέναντι από τον ΟΤΕ. «…Παρά τη μεγάλη τους ιστορία και σημασία, λόγω έλλειψης κτιριακής υποδομής και προσωπικού, δεν έχουν ταξινομηθεί στο μεγαλύτερο μέρος τους ούτε έχει αναπτυχθεί το υλικό τους στα ράφια, ώστε να υπολογισθεί με ακρίβεια το μέγεθός τους, το οποίο σε γενικές γραμμές υπολογίζεται ότι υπερβαίνει τα 1200 γραμμικά μέτρα. Το υλικό αυτό αυξάνεται συνεχώς με την πρόσκτηση σύγχρονων αρχείων των δημοσίων υπηρεσιών, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, φορέων και συλλόγων του νησιού…», διαβάζουμε, και έτσι είναι, στην ιστοσελίδα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λευκάδας.

gakl_01

«Το Αρχειοφυλακείο Λευκάδος -αρχική ονομασία των Αρχείων Ν. Λευκάδας-, όπως και τα Αρχεία των άλλων νησιών του Ιονίου, δημιουργήθηκε από τους Βενετούς ταυτόχρονα και παράλληλα με τις άλλες υπηρεσίες, για να δέχεται κατά τακτά διαστήματα τα αρχεία τους προς φύλαξη (είναι γνωστό ότι οι Βενετοί είχαν πολύ καλά οργανωμένη διοίκηση, που διατηρούσε τα αρχεία της με τάξη). Την αρχή αυτή ακολούθησαν με συνέπεια και όλες οι κατοπινές διοικήσεις του νησιού μέχρι το 1864 (χρόνο της ένωσης με την Ελλάδα) και σποραδικά μετά το 1864…», αναφέρεται στην επίσημη ιστοσελίδα των Αρχείων Ν. Λευκάδας, και στη συνέχεια ότι, «το υλικό που συγκεντρώθηκε στο Αρχείο καλύπτει τη χρονική περίοδο από το 1684 (κατάληψη από τους Βενετούς) μέχρι το 1864 και, σε μερικές περιπτώσεις και μετά το 1864. Όμως, ο κύριος όγκος του υλικού αρχίζει από το 1716: Τον Ιούλιο του 1715 οι Βενετοί, εγκαταλείποντας τη Λευκάδα, κάτω από την πίεση των Τούρκων, ανατίναξαν τις επάλξεις και άλλες εγκαταστάσεις του φρουρίου της Αγίας Μαύρας, όπου στεγαζόταν το Αρχείο. Η πυρκαϊά που ακολούθησε αποτέφρωσε το Αρχείο από το οποίο δεν έμεινε «ούτε ένα χαρτί», σύμφωνα με βεβαίωση του τότε Αρχειοφύλακα, βεβαίωση που φαίνεται υπερβολική, γιατί σώζονται -έστω και λίγα- έγγραφα της περιόδου 1684-1715.»

gakl_02

Οφείλω να πω ότι οι υπάλληλοι που δουλεύουν εκεί είναι ευγενικοί -αυτονόητο μεν αλλά βλέπετε η εμπειρία μου από άλλες υπηρεσίες με αναγκάζει να το αναφέρω- και άκρως εξυπηρετικοί στο να βοηθήσουν τον οποιονδήποτε επισκέπτη των Αρχείων.Τώρα, τα σωζόμενα ληξιαρχικά βιβλία των ναών από τους οικισμούς της πρώην κοινότητας Αλεξάνδρου είναι τα εξής:

  • Αγίου Νικολάου (S. Nicolo), χωρίου Αλεξάνδρου (σημ.: πρόκειται για την εκκλησία του Αη – Νικόλα στα Κολυβάτα): Βιβλίον Βαπτισμάτων Γάμων και Θανάτων 1756 – 1776. Το διάστημα αυτό φαίνεται να γίνονται με συνέπεια οι ληξιαρχικές καταχωρήσεις, ενώ περιλαμβάνονται επίσης στο βιβλίο αποσπασματικά ληξιαρχικές καταχωρήσεις για τα έτη 1792, 1798, 1806 και 1812.

lixiarxika_biblia_al_o4

lixiarxika_biblia_al_o11

  • Αγίου Νικολάου , χωρίου Αλεξάνδρου: Βιβλίον Βαπτισμάτων Γάμων και Θανάτων 1823 – 1837. Η παραλαβή του βιβλίου είχε γίνει από τον ιερέα Ευστάθιο Κολυβά.

lixiarxika_biblia_al_o2

  • Βιβλίον της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου, χωρίου Αλεξάνδρου 1838 – 1841.
  • Βιβλίον της εκκλησίας του Άγιου Δημήτριου (σημ.: πρόκειται για την εκκλησία του Αη – Δημήτρη στα Μαυρογιαννάτα), χωρίου Αλεξάνδρου, 1823 – 1832. Παραλήφθηκε από τον ιερέα Παναγιώτη Μανωλίτση.

lixiarxika_biblia_al_o3

  • Βιβλίον των βαπτισμάτων, Γάμων και Θανάτων 1823 – 1832 της εκκλησίας Παναγία η Κοίμησις εις χωρίον Αλέξανδρο. Η παραλαβή του βιβλίου έχει υπογραφεί από τον ιερέα Ιωάννη Σέρβο.

Αξίζει εδώ να αναφερθεί κάτι που επανειλημμένα έχω γράψει στο παρελθόν στο ιστολόγιο αυτό και που καταδεικνύεται στα προαναφερόμενα ληξιαρχικά βιβλία, ότι δηλαδή ως χωριό Αλέξανδρος αναφέρονταν παλιότερα οι δυο μεγαλύτεροι τότε οικισμοί του, τα Κολυβάτα και τα Μαυρογιαννάτα (Μαυροϊνάτα) και ότι κακώς ο μεγαλύτερος πράγματι μαχαλάς του χωριού, τα Μαυρογιαννάτα, «μετονομάστηκε» αργότερα σε Αλέξανδρο. Έτσι π.χ. στην «περιγραφή των βαπτιζομένων εν τω θείω Ναώ του Αγίου Δημητρίου του Χωρίου Αλέξανδρος» αναφέρεται στη στήλη του τόπου γέννησης ο Αλέξανδρος (εγεννήθη: Αλέξανδρος),  αλλά στην στήλη με τις παρατηρήσεις γράφεται, όπως βλέπετε και πιο κάτω, το όνομα του οικισμού (μαχαλά), δηλαδή τα Μαβρογενάτα.

lixiarxika_biblia_al_o5

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Κολυβάτα, Μαυρογιαννάτα, Παλιά χαρτιά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s